Żyłka
-
Położenie geograficzne i charakterystyka miejscowości Żyłka
Miejscowość Żyłka położona jest w północno-wschodniej części Gminy Bełżec, w powiecie tomaszowskim, w województwie lubelskim. Zajmuje powierzchnię 101,34 ha. Sołectwo Żyłka jest jedną z siedmiu jednostek pomocniczych działających na terenie Gminy Bełżec.
Sieć osadnicza
Gmina leży 130 km od stolicy województwa - Lublina, 8 km od Tomaszowa Lubelskiego będącego stolicą powiatu oraz 16 km od przejścia granicznego z Ukrainą w Hrebennem (Gmina Lubycza Królewska).
Odległość miejscowości Żyłka od Bełżca wynosi 2 km a od Lubyczy Królewskiej 6 km.
Sieć osadnicza Gminy Bełżec charakteryzuje się rozproszoną zabudową, ciągnącą się wzdłuż dwóch głównych dróg: krajowej (droga nr 17) prowadzącej do przejścia granicznego oraz wojewódzkiej (droga nr 865). Centrum miejscowości znajduje się przy skrzyżowaniu tych dróg.
Od 1 stycznia 2007 roku miejscowość Żyłka należy do Gminy Bełżec. Do końca 2006 roku miejscowość ta leżała na terytorium Gminy Lubycza Królewska.
W Żyłce mieszka 100 osób, głównie emerytów i rencistów. Nie ma tutaj szkoły ani ośrodka zdrowia. Nie ma także sklepu. Jedynym miejscem, w którym skupia się życie mieszkańców, jest kaplica. Tutaj w każdą niedzielę mieszkańcy spotykają się na mszy. Jeszcze kilkanaście lat temu Żyłka znana była w całym regionie z imprez sobótkowych. Na noc świętojańską przyjeżdżało nawet kilka tysięcy osób. Obecnie o tej wsi nikt nie pamięta.
W miejscowości Żyłka znajduje się Kaplica pw. NMP Częstochowskiej, murowana, wybudowana w 1991 roku w miejscu starej istniejącej już w latach sześćdziesiątych. Kapliczkę usytuowano w miejscu gdzie 2.10.1942 r. okupanci rozstrzelali 7 mieszkańców wioski za rzekome podpalenie stajni w Bełżcu.
-
Środowisko naturalne
Miejscowość Żyłka położona jest malowniczo nad rzeką :
Źródło lub Krynica.
Na terenie miejscowości Żyłka znajdują się ostoje rzadko spotykanych ptaków takich jak: czarny bocian, czapla siwa, orlik bielik, łabędź biały, gągoł. Poza tym występują tutaj duże obszary leśne obfitujące w różne gatunki grzybów występujących w dużych ilościach.
Obszar Gminy położony jest w granicach krainy fizjograficznej Roztocze, na styku mezoregionów Roztocza Środkowego i Południowego, w dorzeczu rzeki Krynica Bełżecka (Źródło), dopływu Sołokiji, należącej do zlewni Bugu. Długość odcinka rzecznego na terenie Gminy wynosi 6,5 km. Położone przy niej są dwa zbiorniki wodne: Zagóra i Młynki, niezagospodarowane, służące celom rekreacyjnym. Obecnie zalew Młynki sprzyja wędkowaniu. Występujące w dolinie rzeki źródła zasilane są wodami naporowymi z przyległych obszarów wierzchowinowych, z wód piętra kredowego. Analiza składu chemicznego wód źródlanych świadczy o ich czystości i słabym zmineralizowaniu. Geologicznie obszar Gminy leży w Niecce Lubelskiej.
Krajobraz
Gleby obszaru Gminy pozostają w ścisłym związku z budową geologiczną i ukształtowaniem powierzchni, czyli reprezentują typ gleb terenów wyżynnych. Najczęściej są to gleby bielicowe, powstałe w wyniku wymywania przez wodę opadową. Są one z reguły piaszczyste i niezbyt urodzajne, dominują w zagłębieniach terenu pomiędzy wzniesieniami. W wyższych partiach wzniesień występują gleby brunatne wytworzone na skałach wapienno - krzemionkowych. System Przyrodniczy Gminy Bełżectworzą:
-
lokalne węzły ekologiczne:
-
kompleksy leśne "Żabno", "Cegielnia", "Szalenik", "Zatyle" - I rzędu;
-
kompleksy leśne "Dolina" i "Szczyty" - II rzędu;
-
-
dolina rzeki Żyłki - korytarz lokalny;
-
sięgacze ekologiczne - wąwozy i suche doliny.
Gmina Bełżec jest regionem o dużej różnorodności przyrodniczej
i krajobrazowej. Posiada szereg walorów zachęcających do wypoczynku
i sprzyjających różnorodnym formom turystyki, agroturystyki a także z racji swego przygranicznego położenia również turystyki transgranicznej.
Flora i fauna na terenie Gminy jest bardzo zróżnicowana i ciekawa. Lasy w większości iglaste zamieszkują zwierzęta: dziki, sarny, lisy i zające. Z gadów można spotkać padalca zwyczajnego i salamandrę plamistą. Największą grupę zwierząt zamieszkujących tereny Gminy stanowią ptaki. Są to między innymi: orlik krzykliwy i grubodzioby, kobuz, kruk, sokół wędrowny, puchacz, gołąb siniak i dzięcioł. Przy domach i gospodarstwach często gnieżdżą się sikory, rudziki, pliszki a także bociany. Czasami w okresie lata wieczorami spotkać można nietoperza nocek Natterera. Występują tu obszary i obiekty przyrodnicze cenne nie tylko w skali regionalnej i krajowej, ale i międzynarodowej wynikającej z:
-
położenia w zasięgu dwu obszarów węzłowych (33M i 21K) krajowej sieci ekologicznej ECONET - Polska JUNC (Program Europy 1995 r.):
-
33M - Obszar Roztoczański rangi międzynarodowej obejmujący północno - zachodnią część Gminy,
-
21K - Obszar Południowo-Roztoczański rangi krajowej obejmujący zasięgiem pozostałą część Gminy,
-
położenia północno-wschodniej części Gminy w Obszarze Najwyższej Ochrony, a pozostałej części w Obszarze Wysokiej Ochrony Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (Chełmsko-Zamojskiego),
-
przebiegu lokalnego korytarza doliny rzecznej Żyłki, łączącej się z międzynarodowym korytarzem ekologicznym Doliny Bugu,
-
występowania dwóch kompleksów leśnych, z których jeden - północno-zachodni łączy się z lasami Puszczy Solskiej.
Zalew "Młynki" (Żyłka)
-
Zasoby kulturowe
Na terenie Gminy znajdują się obiekty zabytkowe objęte ścisłą ochroną konserwatorską na podstawie przepisów ustawy o ochronie dóbr kultury, wpisane do Rejestru Zabytków Województwa Lubelskiego. Są to:
-
zespół kościoła parafialnego pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski, obejmujący murowany kościół z lat 1911 - 1912 w granicach cmentarza kościelnego o pow. 0,67 ha. Zespół wpisano do rejestru zabytków pod
nr ZA/454; najciekawszym elementem wyposażenia są relikwiarze z XVII wieku przeniesione z Żółkwi;
Kościół parafialny ( Bełżec)
-
drewniana cerkiew grecko - katolicka pod wezwaniem św. Bazylego z 1756 roku wraz z cmentarzem przycerkiewnym o pow. 0,21 ha. Obiekt wpisano do rejestru zabytków pod nr A/157. Obecnie cerkiew wykorzystywana jest w celach kulturowych jako obiekt wystawienniczy;
Cerkiew grecko-katolicka z 1756 roku ( Bełżec)
-
cmentarz wojenny z I wojny światowej, nieczynny, o pow. 0,03 ha, na tzw. "Szczetach", wpisany do rejestru zabytków pod nr ZA/433;
-
cmentarz wojenny z I wojny światowej nieczynny - wpisany do rejestru zabytków pod nr ZA/417;
-
teren byłego obozu zagłady Żydów, Cyganów i Polaków o pow. 3,91 ha, wpisany do rejestru zabytków pod nr ZA/512.
Kaplica pw. NMP Częstochowskiej w Żyłce
Kaplica pw. NMP Częstochowskiej w Żyłce murowana, wybudowana w 1991 roku w miejscu starej istniejącej już w latach sześćdziesiątych. Kapliczkę usytuowano w miejscu gdzie 2.10.1942r. okupanci rozstrzelali 7 mieszkańców wioski.
Krzyż przy drodze na Żyłkę
Najważniejszym miejscem historycznym zlokalizowanym na obszarze Gminy jest teren byłego obozu zagłady Żydów, Cyganów i Polaków. Miejsce masowej zagłady zlokalizowane jest na terenie zalesionym w pobliżu stacji kolejowej Bełżec. Były obóz zajmował obszar około 6 ha, jego budowę rozpoczęto na początku listopada 1941 roku a ukończono w lutym 1942 roku. Po II wojnie światowej teren obozu uzyskał status miejsca pamięci narodowej.
Teren byłego Obozu Zagłady Żydów 
-
Turystyka
Miejscowość Żyłka jest regionem o dużej różnorodności przyrodniczej, krajobrazowej. Posiada szereg walorów zachęcających do wypoczynku i sprzyjających różnorodnym formom turystyki, agroturystyki oraz z racji swego przygranicznego położenia również turystyki międzynarodowej.
Mocne strony
-
Dobre warunki rozwoju rekreacji dla mieszkańców i turystów.
-
Usytuowanie w niedużej odległości od przejścia granicznego w Hrebennem, ważnego elementu w systemie ruchu transgranicznego.
-
Napływ i osiedlanie się ludności z miast.
-
Położenie w obszarze transgranicznym Euroregionu "Bug".
-
Tereny o czystym środowisku oraz istniejące otoczenie o walorach krajobrazowych, będące szansą na rozwój turystyki krajoznawczej, turystyki kwalifikowanej, agroturystyki itp.
-
Wykorzystanie położenia nadgranicznego Gminy do rozwijania gospodarczej współpracy transgranicznej z Ukrainą.
-
Polepszająca się infrastruktura techniczna.
-
Istniejący węzeł kolejowy o znaczeniu międzynarodowym - linia kolejowa normalnotorowa Lublin - Zawada - Bełżec - Rawa Ruska (Ukraina).
-
Strategiczne położenie Gminy w niedalekiej odległości od Ukrainy.
-
Lokalne zwyczaje i obrzędy.
-
Dogodna komunikacja.
SZANSE
-
Podstawy do budowy kapitału kulturowego (tradycje organizowania festiwali i imprez kulturalnych, sportowych, rekreacyjnych).
-
Rozwój rozrywki tematycznej i imprez opartych na możliwościach regionu - przyroda, kultura, rzemiosło, folklor.
-
Postępująca integracja z Unią Europejską i wzrost atrakcyjności Gminy jako dogodnego miejsca do prowadzenia współpracy gospodarczej z rynkami wschodnimi.
-
2007 r. i wynikający z tego wzrost znaczenia położenia Gminy.
-
Wykorzystanie środków unijnych na tworzenie, rozbudowę i modernizację infrastruktury służącej rozwojowi gospodarczemu i na rozwój gospodarczej współpracy transgranicznej.
-
Nawiązanie współpracy z innymi miejscowościami i gminami.
-
Wzrost wydatków na turystykę spowodowany poprawą dobrobytu społeczeństwa,
-
Wsparcie dla działań związanych z rozwojem budownictwa mieszkaniowego
-
Wykorzystanie dostępnych środków unijnych na rozbudowę i modernizację infrastruktury.
-
Dalsza rozbudowa infrastruktury technicznej w tym kanalizacyjnej oraz drogowej w celu stworzenia warunków rozwoju.
-
Dynamiczny rozwój sieci internetowej i komputeryzacji.
-
Transgraniczna integracja systemów szlaków turystycznych.
-
Rosnące zainteresowanie turystyką kwalifikowaną, biznesową, ekologiczną i agroturystyką.
-
Dokształcanie rolników.
-
Prognozowany wzrost zapotrzebowania na produkty i usługi turystyczne.
-
Budowa sieci baz agroturystycznych.
-
Kompleksowy rozwój sieci usług.
-
Zagospodarowanie walorów krajobrazowych.
Wszystkich wpisów: 3
